گرفتگی عضلات یا اسپاسم عضلانی زمانی اتفاق میافتد که یک عضله بهصورت ناگهانی و غیرارادی منقبض شود و برای چند ثانیه تا چند دقیقه نتواند بهراحتی شل شود. این حالت بیشتر در ساق پا، ران و کف پا دیده میشود و ممکن است هنگام ورزش، استراحت یا حتی در خواب ایجاد شود.
اگر همین حالا عضلهتان گرفته است، معمولاً این کارها میتوانند کمککننده باشند:
-
فعالیت را متوقف کنید.
-
عضله را بهآرامی بکشید.
-
ناحیه را ملایم ماساژ دهید.
-
اگر تعریق یا فعالیت شدید داشتهاید، مایعات کافی بنوشید.
-
چند دقیقه به عضله فرصت استراحت بدهید.
اگر گرفتگی بسیار شدید است، مرتب تکرار میشود یا همراه با تورم، ضعف، قرمزی یا بیحسی است، بهتر است علت آن توسط پزشک بررسی شود.
گرفتگی عضلات چیست؟
گرفتگی عضله یک انقباض ناگهانی و غیرارادی عضله است. هنگام گرفتگی ممکن است عضله سفت، دردناک یا برجسته شود.
اگرچه تقریباً هر عضلهای ممکن است دچار اسپاسم شود، گرفتگی بیشتر در این نواحی دیده میشود:
-
ساق پا
-
پشت و جلوی ران
-
کف و انگشتان پا
-
دست و بازو
-
برخی عضلات شکم
بیشتر گرفتگیهای عضلانی کوتاهمدت هستند و خطر جدی ندارند، اما اگر مکرر یا شدید باشند، پیدا کردن علت اهمیت بیشتری پیدا میکند.
علت گرفتگی عضلات چیست؟
گرفتگی عضلات همیشه فقط یک علت ندارد. شرایط بدنی، میزان فعالیت، مصرف مایعات و حتی برخی بیماریها میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
فشار زیاد و استفاده بیش از حد از عضله
یکی از رایجترین دلایل، استفاده بیش از حد از یک عضله است.
تمرین سنگین بدنسازی، دویدن طولانی، فوتبال، کوهنوردی یا شروع ناگهانی ورزش بعد از مدت طولانی کمتحرکی میتواند باعث خستگی و گرفتگی عضلات شود.
به همین دلیل بهتر است شدت و حجم تمرین بهتدریج افزایش پیدا کند.
کمآبی و تعریق زیاد
هنگام ورزش و فعالیت در هوای گرم، بدن مقدار بیشتری آب از دست میدهد.
کمآبی میتواند در بعضی افراد احتمال گرفتگی عضلات را افزایش دهد، بهخصوص اگر فعالیت شدید یا تعریق زیادی داشته باشند.
اختلال در الکترولیتها
موادی مانند سدیم، پتاسیم، کلسیم و منیزیم در عملکرد طبیعی عضلات و سیستم عصبی نقش دارند.
تغییر در سطح این مواد ممکن است در برخی شرایط با گرفتگی عضلات همراه باشد.
اما این موضوع به معنی آن نیست که هر شخصی که گرفتگی دارد باید فوراً مکمل منیزیم مصرف کند.
خستگی عضلات
خستگی زیاد میتواند توانایی طبیعی عضله برای انقباض و شل شدن را مختل کند.
این اتفاق مخصوصاً در ورزشکاران، افرادی که ساعتهای طولانی سرپا هستند یا کسانی که فعالیت جسمی زیادی دارند بیشتر دیده میشود.
نشستن یا ایستادن طولانی
گاهی فرد ورزش سنگینی انجام نداده اما باز هم دچار گرفتگی یا سفتی عضلات میشود.
نشستن پشت میز برای ساعتهای طولانی، ایستادن زیاد یا قرار گرفتن بدن در یک وضعیت ثابت میتواند باعث خستگی و سفت شدن عضلات شود.
برخی داروها و بیماریها
در مواردی نیز گرفتگیهای مکرر میتوانند با مصرف بعضی داروها یا مشکلات مربوط به سیستم عصبی، گردش خون، کلیه یا تیروئید ارتباط داشته باشند.
به همین دلیل، اگر گرفتگی عضلات مرتب تکرار میشود، فقط به ماساژ یا مکمل اکتفا نکنید.
گرفتگی عضلات پا چرا شایعتر است؟
گرفتگی عضلات پا، مخصوصاً ساق پا، یکی از شایعترین انواع اسپاسم عضلانی است.
عضلات پا در طول روز هنگام راه رفتن، ایستادن، دویدن و ورزش دائماً فعال هستند و فشار زیادی را تحمل میکنند.
تمرین سنگین پا، دویدن، ایستادن طولانی، کمآبی و خستگی میتوانند احتمال گرفتگی این عضلات را افزایش دهند.
برای گرفتگی عضلات چه کنیم؟
در گرفتگیهای ساده چند اقدام میتواند به شل شدن عضله و کاهش احساس درد کمک کند.
کشش آرام عضله
یکی از اولین اقدامات، کشش آرام عضله منقبضشده است.
برای مثال، اگر عضله پشت ساق پا گرفته است، میتوانید زانو را صاف کرده و پنجه پا را بهآرامی به سمت بدن بکشید.
کشش نباید ناگهانی یا دردناک باشد.
ماساژ ملایم
ماساژ آرام عضله میتواند به کاهش حس سفتی و انقباض کمک کند.
با کف دست یا انگشتان و بدون فشار بیش از حد، ناحیه گرفتهشده را ماساژ دهید.
نوشیدن مایعات
اگر گرفتگی بعد از ورزش شدید، گرما یا تعریق زیاد ایجاد شده، دریافت مایعات اهمیت بیشتری دارد.
در فعالیتهای طولانی ممکن است جبران الکترولیتهای از دسترفته نیز مورد توجه قرار گیرد.
استفاده از گرمای ملایم
دوش آب گرم یا کمپرس گرم ممکن است باعث ریلکس شدن عضله سفت شود.
اگر بعد از پایان گرفتگی، عضله همچنان حساس یا دردناک است، بسته به شرایط استفاده کوتاه از سرما نیز ممکن است مفید باشد.
آیا ماساژور تفنگی برای گرفتگی عضلات مناسب است؟
ماساژور تفنگی میتواند به ماساژ عضلات سالم و کاهش احساس سفتی کمک کند، اما نباید آن را درمان قطعی علت گرفتگی عضلات دانست.
هنگامی که عضله بهصورت ناگهانی و شدید گرفته، بهتر است ابتدا فعالیت را متوقف کنید، عضله را بکشید و ماساژ ملایم انجام دهید.
پس از کاهش گرفتگی، اگر عضله دچار آسیب، تورم یا درد غیرعادی نیست، میتوان از ماساژ کنترلشده استفاده کرد.
اگر برای ریکاوری و ماساژ روزمره به دستگاه نیاز دارید، میتوانید مدلهای مختلف ماساژور تفنگی وبدون را بر اساس قدرت، وزن، دامنه ضربه و نوع استفاده مقایسه کنید.
هنگام استفاده از ماساژور تفنگی بهتر است:
-
از سرعت کم شروع کنید.
-
فشار زیادی وارد نکنید.
-
دستگاه را روی عضله حرکت دهید.
-
روی یک نقطه ثابت نمانید.
-
مستقیم روی استخوان و مفصل استفاده نکنید.
-
اگر درد شدیدتر شد، استفاده را متوقف کنید.
برای اطلاعات بیشتر میتوانید راهنمای نحوه استفاده صحیح از ماساژور تفنگی را مطالعه کنید.
چه زمانی نباید از ماساژور تفنگی استفاده کنیم؟
هر درد یا سفتی عضلانی یک گرفتگی ساده نیست.
در شرایط زیر بهتر است قبل از استفاده، علت مشکل مشخص شود:
-
آسیب تازه
-
کشیدگی یا پارگی شدید عضله
-
تورم قابل توجه
-
کبودی زیاد
-
درد تیرکشنده
-
بیحسی یا گزگز
-
ضعف عضلانی
-
درد شدید روی استخوان یا مفصل
همچنین استفاده مستقیم از ماساژور روی ستون فقرات، استخوانها، مفاصل و جلوی گردن مناسب نیست.
گرفتگی عضلات بعد از ورزش
گرفتگی بعد از ورزش میتواند با عواملی مانند خستگی، شدت بالای تمرین، تعریق زیاد و آمادگی بدنی فرد مرتبط باشد.
برای کاهش احتمال گرفتگی:
-
قبل از ورزش بدن را گرم کنید.
-
شدت تمرین را تدریجی افزایش دهید.
-
در طول روز مایعات کافی مصرف کنید.
-
پس از تمرین سنگین به عضلات فرصت ریکاوری بدهید.
-
افزایش ناگهانی حجم تمرین را محدود کنید.
گرفتگی عضلات در خواب
برخی افراد نیمهشب با درد شدید ساق پا از خواب بیدار میشوند.
این حالت که معمولاً به آن گرفتگی شبانه پا گفته میشود، میتواند برای چند ثانیه یا چند دقیقه ادامه داشته باشد.
کشش آرام عضلات ساق قبل از خواب برای بعضی افراد مفید است.
اگر این مشکل مرتب تکرار میشود یا بسیار شدید است، بهتر است علت آن بررسی شود.
تفاوت گرفتگی عضله با کوفتگی چیست؟
گرفتگی و کوفتگی بعد از ورزش یکسان نیستند.
| کوفتگی عضله | گرفتگی عضله |
| اغلب چند ساعت بعد از تمرین ظاهر میشود | معمولاً ناگهانی شروع میشود |
| عضله بیشتر دردناک و حساس است | عضله شدیداً منقبض میشود |
| ممکن است چند روز ادامه داشته باشد | معمولاً چند ثانیه تا چند دقیقه |
اگر روز بعد از ورزش عضلاتتان دردناک هستند، الزاماً به معنی گرفتگی عضلانی نیست.
آیا منیزیم برای گرفتگی عضلات مفید است؟
منیزیم در عملکرد طبیعی عضلات نقش دارد، اما هر گرفتگی عضله نشانه کمبود منیزیم نیست.
به همین دلیل مصرف خودسرانه مکمل برای همه افراد توصیه نمیشود.
اگر گرفتگیها مکرر هستند یا بیماری زمینهای و مصرف دارو دارید، بهتر است قبل از مصرف مکمل با پزشک یا داروساز مشورت کنید.
چگونه از گرفتگی عضلات پیشگیری کنیم؟
هیچ روش واحدی نمیتواند همه انواع گرفتگی عضلات را متوقف کند، اما این موارد میتوانند مفید باشند:
-
مایعات کافی بنوشید.
-
شدت ورزش را بهتدریج افزایش دهید.
-
قبل از فعالیت شدید بدن را گرم کنید.
-
برای ریکاوری عضلات زمان کافی در نظر بگیرید.
-
ساعتهای طولانی در یک وضعیت ثابت نمانید.
-
در صورت تکرار گرفتگی، علت اصلی آن را بررسی کنید.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنیم؟
بیشتر گرفتگیهای عضلات کوتاهمدت هستند، اما در برخی شرایط بهتر است مشکل بررسی شود.
اگر گرفتگی:
-
شدید و مکرر است،
-
مدت زیادی ادامه دارد،
-
با اقدامات ساده بهتر نمیشود،
-
همراه با ضعف عضله است،
-
همراه تورم، قرمزی یا گرمی پوست است،
-
یا بدون علت مشخص مرتب تکرار میشود،
بهتر است با پزشک مشورت کنید.
درد شدید پا همراه با تورم یکطرفه یا تغییر رنگ پوست را نیز نباید صرفاً یک گرفتگی ساده در نظر گرفت.
سوالات متداول
برای رفع سریع گرفتگی عضلات چه کنیم؟
فعالیت را متوقف کنید، عضله را بهآرامی بکشید، ماساژ ملایم انجام دهید و در صورت فعالیت شدید یا تعریق، مایعات کافی دریافت کنید.
علت گرفتگی عضلات پا چیست؟
خستگی عضلات، فشار زیاد، ورزش شدید، کمآبی، ایستادن طولانی و عوامل مختلف دیگر میتوانند در ایجاد آن نقش داشته باشند.
آیا ماساژ برای گرفتگی عضلات خوب است؟
ماساژ آرام میتواند به کاهش سفتی و شل شدن عضله کمک کند؛ اما فشار شدید روی عضله دردناک توصیه نمیشود.
آیا ماساژور تفنگی گرفتگی را درمان میکند؟
خیر. ماساژور تفنگی میتواند وسیلهای کمکی برای ماساژ عضلات باشد، اما علت اصلی گرفتگی را درمان نمیکند.
آیا گرفتگی عضلات خطرناک است؟
اغلب خیر؛ اما اگر شدید، مکرر یا همراه با ضعف، تورم، قرمزی یا علائم غیرعادی باشد، بهتر است توسط پزشک بررسی شود.
این مطلب با هدف آموزش عمومی تهیه شده و جایگزین تشخیص یا درمان توسط پزشک یا فیزیوتراپیست نیست.
نظر شما